Sleep Disturbances, Chronotype, and Functional Impairment in Inattentive and Restrictive Presentations of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

INTRODUCTION: This study examined functional impairment, sleep disturbances, and chronotype characteristics in children with the Predominantly Inattentive Presentation of ADHD (ADHD-PI), the Restrictive ADHD phenotype (ADHD-R), and typically developing (TD) controls.

METHODS: A cross-sectional study was conducted with 104 children aged 7–12 years: ADHD-PI (n = 34), ADHD-R (n = 36), and TD (n = 34). Parent-rated measures included the CSHQ, CCQ, and WFIRS-P. All participants had an IQ above 80 and were free of comorbid psychiatric or medical conditions. Subgroup analyses were performed based on functional impairment status, and group comparisons were made on sleep-related and chronotype variables.

RESULTS: Functional impairment was significantly more common in both ADHD groups (ADHD-PI: 67%, ADHD-R: 61%) compared to control group (5.9%) (p <.001). Both clinical groups showed greater daytime sleepiness. Although no statistically significant group differences were found in eveningness scores, the ADHD-R group exhibited higher eveningness tendencies compared to both the ADHD-PI and healthy control groups. In ADHD-PI, functional impairment was associated with delayed sleep onset, parasomnia, and sleep-disordered breathing. In ADHD-R, higher sleep disturbance, parasomnia, and longer sleep duration were observed in the impaired group. However, these variables did not significantly predict impairment. Oppositional defiant behavior scores significantly predicted functional impairment within the ADHD-R group.
DISCUSSION AND CONCLUSION: Sleep problems—particularly parasomnias—are associated with greater functional impairment in ADHD. Addressing sleep disturbances may contribute to improving daily functioning and quality of life in affected children.

Keywords: ADHD subtypes, Restrictive ADHD, Sleep disorders, Functionality, Chronotype

Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu’nun Dikkat Eksikliği Baskın ve Restriktif Sunumlarında Uyku Bozuklukları, Kronotip ve İşlevsel Bozulma

GİRİŞ ve AMAÇ: Amaç: Bu çalışma, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) Dikkat eksikliği baskın görünüm (DEHB-DE), Restriktif DEHB görünümü (DEHB-R) ve tipik gelişim gösteren kontrol grubu çocuklarda işlevsellik bozulması, uyku bozuklukları ve kronotip özelliklerini incelemiştir.


YÖNTEM ve GEREÇLER: Kesitsel olarak yürütülen çalışmaya 7–12 yaş aralığında toplam 104 çocuk katılmıştır: DEHB-DE (n = 34), DEHB-R (n = 36) ve Kontrol(n = 34). Ebeveynler tarafından doldurulan değerlendirme ölçekleri arasında Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA), Çocuk Kronotip Anketi (ÇKA) ve Weiss işlevsellikte bozulma ölçeği-ebeveyn formu(WİBÖ-E) yer almıştır. Tüm katılımcıların zeka düzeyi 80’in üzerindeydi ve eşlik eden psikiyatrik ya da tıbbi hastalıkları yoktu. İşlevsel bozulma durumuna göre alt grup analizleri yapılmış ve gruplar arasında uyku ve kronotip değişkenleri karşılaştırılmıştır.

BULGULAR: İşlevsellik bozulması, her iki DEHB grubunda (DEHB-DE: %67, DEHB-R: %61) kontrol grubuna (%5,9) kıyasla anlamlı düzeyde daha yaygındı (p <.001). Her iki klinik grup da daha fazla gündüz uykululuğu göstermiştir. Gruplar arasında akşamcılık puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış olmakla birlikte, DEHB-R grubunda DEHB-DE ve sağlıklı kontrollere kıyasla daha yüksek akşamcılık eğilimi gözlenmiştir. DEHB-DE grubunda işlevsellikte bozulma, uykuya dalma gecikmesi, parasomni ve uykuya bağlı solunum bozuklukları ile ilişkiliydi. DEHB-R grubunda ise işlevselikte bozulma yaşayan çocuklarda daha yüksek uyku bozukluğu, parasomni ve daha uzun uyku süresi gözlenmiştir. Ancak bu değişkenler bozulmayı anlamlı olarak yordamamıştır. Karşıt olma davranışı puanları, DEHB-R grubunda işlevsellikteki bozulmayı anlamlı düzeyde yordamıştır.

TARTIŞMA ve SONUÇ: Uyku problemleri—özellikle parasomniler—DEHB’de artmış işlevsel bozulma ile ilişkilidir. Uyku bozukluklarının ele alınması, etkilenen çocuklarda günlük işlevselliğin ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: DEHB alt tipleri, Dikkat eksikliği alt tipi, Uyku bozuklukları, İşlevsellik, Kronotip