GİRİŞ ve AMAÇ: Heyecan arama, bireyin çeşitli, yeni, karmaşık ve yoğun yaşantıların peşinden gitme eğilimi olarak tanımlanmakta olup; bu yaşantılar uğruna fiziksel, sosyal, yasal ve finansal riskleri göze alma davranışı ile ilişkilidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, heyecan arama davranışının psikopati, madde kullanımı, dürtüsellik ve antisosyal davranışlarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Antisosyal Kişilik Bozukluğu (ASPD) tanısı almış bireylerde heyecan arama davranışı ile psikopatoloji boyutları ve klinik özellikler arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalışmaya DSM-5 kriterlerine göre ASPD tanısı almış 60 birey ve 60 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Heyecan arama düzeyi, Zuckerman Heyecan Arama Ölçeği (SSS) ile değerlendirilmiştir. Klinik yansımalar ise; Mizaç ve Karakter Envanteri Yenilik Arayışı alt ölçeği (TCI-NS), Bağımlılık Profili İndeksi (API) ve Kriminal Düşünce Ölçeği (CTS) ile ölçülmüştür.

BULGULAR: ASPD grubunun, kontrol grubuna kıyasla SSS’nin disinhibisyon, deneyim arayışı, sıkılganlık ve toplam puan alt boyutlarında anlamlı şekilde daha yüksek skorlar aldığı bulunmuştur. Ayrıca ASPD grubunda, toplam SSS puanı ile TCI-NS (yenilik arayışı) toplam puanı, API (bağımlılık şiddeti) toplam puanı, API-C yenilik arayışı alt ölçek puanı ve CTS’nin hak görme ile güç yönelimi alt ölçekleri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Bunun yanı sıra, SSS’nin sıkılganlık alt boyutu ile intihar girişimi sayısı arasında da pozitif korelasyon bulunmuştur.
TARTIŞMA ve SONUÇ: ASPD tanılı bireylerde heyecan arama davranışı; intihar girişimi, yenilik arayışı düzeyi, bağımlılık şiddeti ve suç düşünce kalıpları ile anlamlı şekilde ilişkilidir. Bu bulgular, heyecan arama davranışının ASPD'nin klinik değerlendirme sürecinde dikkate alınması gereken önemli bir değişken olduğunu göstermektedir.

GİRİŞ ve AMAÇ: Yapılan çalışmalar, travma sonrası uyumsuz bilişlerin travma sonrası stres belirtileri ve depresyonla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, Travma Sonrası Uyumsuz İnançlar Ölçeğinin (TSUİÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemektir.

YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalışmanın verileri, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgelerde yaşayan 338 yetişkinden (Ort. yaş = 32.95, SS = 11.43; %56.2 kadın) toplanmıştır. Katılımcılar TSUİÖ’nün yanı sıra Uluslararası Travma Anketi ve Uluslararası Depresyon Anketi’ni doldurmuştur.
BULGULAR: Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile sınanmış ve tek faktörlü model zayıf uyum gösterirken, üç faktörlü modelin (Zarar Tehdidi, Öz-Değer ve Yargı, Başkalarının Güvenilirliği) iyi düzeyde uyum indekslerine sahip olduğu bulunmuştur. Ölçeğin ölçüt-bağıntılı geçerliği, travma sonrası stres ve depresif belirtilerle pozitif ilişkiler göstermesiyle desteklenmiştir. Güvenirlik analizlerinde Cronbach alfa, madde-toplam korelasyonları ve Spearman-Brown iki-yarım katsayıları incelenmiş ve ölçeğin toplam puan ile alt boyutlar düzeyinde kabul edilebilir–yüksek aralıkta iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Bulgular, TSUİÖ’nün Türkçe formunun özgün üç boyutlu yapıyı iyi yansıttığını ve TSSB ile depresyon belirtileriyle beklenen yönde ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Zarar Tehdidi boyutunun psikopatolojiyle daha güçlü ilişkileri, travma sonrası “sarsılmış varsayımlar”ın klinik önemini desteklemektedir. Sonuç olarak, TSUİÖ’nün Türkçe formu travma sonrası uyumsuz bilişlerin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araç olup, klinik tanılama, tedavi planlama ve terapotik ilerlemenin izlenmesinde kullanılabilir.

GİRİŞ ve AMAÇ: Somatik Belirti Bozukluğu (SBB) ve Fonksiyonel Nörolojik Belirti Bozukluğu (FNBB), ergenlik döneminde sık karşılaşılan somatik belirti ve ilişkili bozukluklardandır. Duygusal ve işlevsel açıdan benzer güçlüklere sahip olsalar da, bu bozukluklar klinik ve psikolojik özellikler bakımından farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın amacı; SBB ve FNBB’yi hem birbirleriyle hem de sağlıklı ergenlerle karşılaştırarak klinik profilleri, psikopatoloji düzeyleri, yaşam kalitesi ve aleksitimi açısından farklılıkları ortaya koymaktır.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Araştırma örneklemi, 12–17 yaş aralığında, eşit sayıda SBB (n = 40), FNBB (n = 40) ve sağlıklı kontrol (n = 40) grubundan oluşan toplam 120 ergenden oluşmaktadır. Tüm katılımcılar, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak ayrıntılı klinik değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Uygulanan özbildirim ölçekleri arasında Kısa Semptom Envanteri (KSE), Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) yer almaktadır. Klinik şiddet düzeyi, Klinik Global İzlenim Ölçeği–Semptom Şiddeti (KGİ-S) alt ölçeği ile değerlendirilmiştir.
BULGULAR: SBB ve FNBB grupları, sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında belirgin şekilde daha yüksek psikiyatrik belirti yükü, daha düşük sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve daha yüksek aleksitimi düzeyleri göstermiştir. SBB grubu, hem FNBB hem de sağlıklı kontrol gruplarına kıyasla, özellikle Duyguları Tanımlamada Güçlük ve Duyguları İfade Etmede Güçlük alt ölçeklerinde daha yüksek aleksitimi düzeyleri göstermiştir; her iki klinik grupta da toplam aleksitimi puanları sağlıklı kontrollerden yüksektir. FNBB vakaları genellikle motor semptomlar ve nörolojik başvurularla ilişkiliyken, SBB vakaları daha uzun süreli semptom öyküsü ve daha kapsamlı fiziksel değerlendirme süreci bildirmiştir.
TARTIŞMA ve SONUÇ: SBB ve FNBB, yaşam kalitesinde azalma ve artmış aleksitimi gibi ortak psikososyal risk etmenlerini paylaşsa da, SBB daha belirgin psikolojik sıkıntı ve duygusal farkındalık eksikliği ile karakterizedir. Aleksitiminin sistematik olarak değerlendirilmesi, somatik yakınmalarla başvuran ergenlerde tanının netleştirilmesine ve müdahale sürecinin yönlendirilmesine katkı sağlayabilir.

GİRİŞ ve AMAÇ: Bu çalışma, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) Dikkat eksikliği baskın görünüm (DEHB-DE), Restriktif DEHB görünümü (DEHB-R) ve tipik gelişim gösteren kontrol grubu çocuklarda işlevsellik bozulması, uyku bozuklukları ve kronotip özelliklerini incelemiştir.


YÖNTEM ve GEREÇLER: Kesitsel olarak yürütülen çalışmaya 7–12 yaş aralığında toplam 104 çocuk katılmıştır: DEHB-DE (n = 34), DEHB-R (n = 36) ve Kontrol(n = 34). Ebeveynler tarafından doldurulan değerlendirme ölçekleri arasında Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA), Çocuk Kronotip Anketi (ÇKA) ve Weiss işlevsellikte bozulma ölçeği-ebeveyn formu(WİBÖ-E) yer almıştır. Tüm katılımcıların zeka düzeyi 80’in üzerindeydi ve eşlik eden psikiyatrik ya da tıbbi hastalıkları yoktu. İşlevsel bozulma durumuna göre alt grup analizleri yapılmış ve gruplar arasında uyku ve kronotip değişkenleri karşılaştırılmıştır.

BULGULAR: İşlevsellik bozulması, her iki DEHB grubunda (DEHB-DE: %67, DEHB-R: %61) kontrol grubuna (%5,9) kıyasla anlamlı düzeyde daha yaygındı (p <.001). Her iki klinik grup da daha fazla gündüz uykululuğu göstermiştir. Gruplar arasında akşamcılık puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış olmakla birlikte, DEHB-R grubunda DEHB-DE ve sağlıklı kontrollere kıyasla daha yüksek akşamcılık eğilimi gözlenmiştir. DEHB-DE grubunda işlevsellikte bozulma, uykuya dalma gecikmesi, parasomni ve uykuya bağlı solunum bozuklukları ile ilişkiliydi. DEHB-R grubunda ise işlevselikte bozulma yaşayan çocuklarda daha yüksek uyku bozukluğu, parasomni ve daha uzun uyku süresi gözlenmiştir. Ancak bu değişkenler bozulmayı anlamlı olarak yordamamıştır. Karşıt olma davranışı puanları, DEHB-R grubunda işlevsellikteki bozulmayı anlamlı düzeyde yordamıştır.

TARTIŞMA ve SONUÇ: Uyku problemleri—özellikle parasomniler—DEHB’de artmış işlevsel bozulma ile ilişkilidir. Uyku bozukluklarının ele alınması, etkilenen çocuklarda günlük işlevselliğin ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.

Kore-akantositoz, sinir sistemi anormalliklerinin eritrosit akantositozu ile beraber olduğu nadir (1-5/1000000), ilerleyici bir nörodejeneratif bozukluklardan biri olan Nöroakantositoz sendromlarından biridir. Çeşitli nörolojik işlev bozuklukları ve psikiyatrik şikayetler birlikte görülür. Önemli ölçüde yaşam kalite ve süresinde azalmaya yol açar. Hastalığın görülme sıklığının az olması nedeniyle hastaların tanı alması zaman zaman gecikebilmekte olup; ilk sunum, belirsiz bilişsel veya psikiyatrik semptomlar olabilmekte ve zaman zaman hastalar yanlış tanılarla uzun süre izlenmektedir. Kore ve tik tarzında istemsiz hareketlere eşlik eden psikiyatrik bozuklukları olan orta yaş erişkinlerde nöroakantositoz grubu hastalıklar mutlaka akla gelmeli, nörolojik ve psikiyatrik muayene detaylı bir şekilde yapılmalı, gerekli görüntüleme ve laboratuvar testleri istenmelidir. Bu olgu sunumunda koreakantositoz tanısı düşünülen ve nöropsikiyatrik şikayetleri olan bir olgunun detaylı tanısal değerlendirme süreci literatür bulguları eşliğinde paylaşılacaktır.

Sanrısal Üreme Sendromu (SÜS), gebelik, doğum ve ebeveynlik dâhil olmak üzere üremenin çeşitli aşamalarını içeren sanrıları kapsar. Gebelik sanrısı (GS) en sık bildirilen olgu olmakla birlikte, aynı anda üremenin birden fazla aşamasını kapsayan sanrılar nadirdir. Biz burada, kronik şizofreni tanılı 39 yaşında bir kadının; dördüz gebelik, düşük, ölü doğum, doğum ve annelik sanrılarını eşzamanlı olarak sergilediği bir olguyu sunuyoruz. Bu vaka, SÜS’ün geniş klinik spektrumunu ortaya koymakta ve GS, yalancı gebelik (pseudocyesis) ve Couvade sendromu gibi ilişkili durumlardan ayırt edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, psikososyal zorlukların sanrısal temaları şekillendirmedeki rolünü de gözler önüne sermektedir.

Bu olgu sunumu, çocukluk döneminde immünoglobulin A vasküliti öyküsü olan ve erişkinlikte şizofreni tanısı alan 41 yaşındaki bir kadını tanımlamakta olup, iki durum arasında olası bir ilişkiyi düşündüren mevcut bilgilerimiz ışığındaki ilk klinik gözlemdir. Güncel serolojik değerlendirmelerde aktif vaskülit saptanmamış olsa da vaka, otoimmün hastalıklar, özellikle vaskülit ile şizofreni arasındaki artmış risk ile uyumlu bir potansiyel ilişkiyi vurgulamaktadır. Patofizyolojik açıdan, immünoglobulin A vaskülitinin kan-beyin bariyeri veya mikrodamar fonksiyonu üzerinde geçici etkiler yoluyla nöroimmün süreçleri etkileyebileceği ve psikoza duyarlı mekanizmalara katkıda bulunabileceği öne sürülebilir. Bazı antipsikotik ilaçların immün yanıtları etkileyebildiği bilinmektedir, bu da konuya dair araştırma gerekliliğini desteklemektedir. Tek bir olgudan nedensellik çıkarılamasa da, bu olgu sunumu, şizofreni patogenezinde bir unsur olarak immünoglobulin A vaskülitinin araştırılmasının önemini vurgulamakta ve ilgili potansiyel nöroimmün mekanizmaları daha iyi anlamak için boylamsal ve mekanistik çalışmaların yapılmasını teşvik etmektedir.

Bu olgu sunumunun amacı, anoreksiya nervoza (AN) tanısı almış ergen hastalarda öğün öncesi kaygının tedavisinde bir benzodiazepin olan lorazepam kullanımını incelemektir. Çalışmada, lorazepamın kaygıyı azaltma, besin alımını artırma ve tedaviye uyumu geliştirme üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir.
AN tanılı üç ergen kız olgu sunulmuş; bu olguların klinik özellikleri, uygulanan tedavi girişimleri ve elde edilen sonuçlar aktarılmıştır. Hastalara tedavi planı kapsamında farmakoterapi (fluoksetin, aripiprazol ve lorazepam) ile psikoterapi (bilişsel-davranışçı terapi) birlikte uygulanmıştır. Lorazepamın dozajı ve kullanım süresi her hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre farklılık göstermiştir. Lorazepamın diğer ilaçlarla birlikte tedaviye eklenmesi, hastalarda öğün öncesi kaygıda azalmaya ve besin alımında artış sağlamıştır. Ayrıca tedaviye uyum ve motivasyon gelişmiş, bunun sonucunda kilo alımı ve tüm olgularda adet döngüsünün yeniden başlaması gözlenmiştir. Olumlu etkiler, lorazepamın kesilmesinden sonra da devam etmiştir.
Bu olgu sunumu, AN tanılı ergen hastalarda öğün öncesi kaygının tedavisinde lorazepam kullanımının kaygıyı azaltmada, tedaviye uyumu artırmada ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarını desteklemede yararlı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, mevcut kanıtların sınırlı olması nedeniyle benzodiazepinler AN tedavisinde ilk basamak yaklaşım olarak önerilmemekte, bağımlılık ve yoksunluk riskleri sebebiyle dikkatli kullanılmaları gerekmektedir. AN tedavisinde benzodiazepinlerin farklı tür ve dozlarının etkinlik ve güvenilirliğini değerlendirmek için ileri araştırmalara ihtiyaç vardır.